Cách Lựa Chọn Và Bảo Quản Đồ Gốm | 5 Bí Quyết Từ Chuyên Gia

Đồ gốm sứ từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống người Việt, từ mâm cơm gia đình đến những vật phẩm phong thủy trang trọng. Tuy nhiên, thị trường hiện nay "vàng thau lẫn lộn", hàng kém chất lượng tràn lan khiến người mua hoang mang.

Vậy làm thế nào để trở thành người tiêu dùng thông thái? Hãy cùng Gốm Hồn Việt khám phá bí kíp cách lựa chọn và bảo quản đồ gốm chuẩn chỉ nhất, giúp bạn sở hữu những món đồ bền đẹp trường tồn với thời gian.

1. Hướng dẫn cách lựa chọn đồ gốm "Chuẩn không cần chỉnh"

Người xưa có câu: "Nhất dáng, nhì da, thứ ba tiếng kêu". Đây chính là kim chỉ nam trong cách lựa chọn và bảo quản đồ gốm mà bất cứ dân sành chơi nào cũng nằm lòng.

🎵 Kiểm tra tiếng kêu (Thử độ già của xương gốm)

Đây là bước quan trọng nhất để phân biệt gốm tốt và gốm non.

• Cách làm: Dùng ngón tay trỏ hoặc một chiếc đũa gỗ gõ nhẹ vào thành sản phẩm.

• Dấu hiệu gốm tốt: Âm thanh phát ra vang, trong trẻo như tiếng kim loại (coong coong). Điều này chứng tỏ đất được nung ở nhiệt độ cao (trên 1200 độ C), xương đất kết khối hoàn toàn, rất cứng và khó sứt mẻ.

• Dấu hiệu gốm kém: Âm thanh trầm, đục (bộp bộp). Đây là gốm nung non nhiệt, xương đất xốp, dễ bị rò rỉ nước hoặc nứt vỡ sau thời gian ngắn sử dụng.

✨ Quan sát nước men (Soi da gốm)

"Da" gốm phải sáng, bóng và đều màu. Khi tìm hiểu cách lựa chọn và bảo quản đồ gốm, bạn hãy đưa sản phẩm ra ngoài ánh sáng tự nhiên để quan sát:

• Bề mặt men phải căng mịn, không có lỗ châm kim (lỗ khí li ti), không bị sần sùi hay lẫn tạp chất đen (trừ các dòng gốm men hỏa biến hoặc gốm mộc nghệ thuật có chủ đích).

• Với gốm sứ trắng, màu sắc phải trắng trong hoặc trắng ngà, không bị ngả màu xám xịt.

⚱️ Xem xét hình dáng (Nhất dáng)

Đặt sản phẩm lên một mặt phẳng (bàn kính hoặc gạch men) để kiểm tra độ cân đối:

• Chân đế phải phẳng, không bị cập kênh.

• Miệng bình, miệng bát phải tròn trịa (trừ gốm vuốt tay tạo hình tự do).

• Các chi tiết đắp nổi phải sắc nét, không bị dập nát.

2. Cách nhận biết gốm an toàn và gốm nhiễm chì

Một phần quan trọng trong cách lựa chọn và bảo quản đồ gốm là đảm bảo an toàn sức khỏe. Gốm sứ rẻ tiền thường chứa chì để giảm nhiệt độ nung và tạo màu sặc sỡ.

Tại Gốm Hồn Việt, chúng tôi khuyên bạn nên lưu ý:

• Màu sắc: Tránh xa các loại bát đĩa có hoa văn in decal quá lòe loẹt, màu đỏ tươi hoặc vàng chóe ngay trong lòng bát. Gốm an toàn thường có màu men trầm, nhã nhặn (màu đại thanh, men dong, men ngọc).

• Thử dấm: Ngâm một góc sản phẩm vào dấm ăn. Nếu dấm đổi màu hoặc men gốm bị xỉn đi, đó là dấu hiệu của chì.

• Thử lò vi sóng: Cho một ít nước vào bát và quay trong lò vi sóng khoảng 1 phút. Nếu bát nóng lên bất thường trong khi nước chưa sôi, khả năng cao bát đó chứa kim loại nặng.

Xem thêm: Bộ sưu tập Bát Đĩa Bát Tràng Khử Chì An Toàn

3. Bí quyết bảo quản đồ gốm luôn sáng bóng như mới

Mua được gốm đẹp là một chuyện, giữ cho nó luôn đẹp lại là chuyện khác. Dưới đây là những mẹo "nhà nghề" về cách lựa chọn và bảo quản đồ gốm giúp vật phẩm của bạn có tuổi thọ vĩnh cửu.

❌ Lưu ý khi rửa và vệ sinh

• Không dùng búi sắt: Tuyệt đối không dùng miếng cọ xoong nồi bằng kim loại để chà rửa gốm sứ, đặc biệt là gốm có họa tiết vẽ vàng. Nó sẽ làm xước lớp men bảo vệ. Hãy dùng vải mềm hoặc miếng bọt biển.

• Hạn chế máy rửa bát: Với các sản phẩm gốm thủ công tinh xảo, áp lực nước mạnh và nhiệt độ cao trong máy rửa bát có thể làm mờ hoa văn. Tốt nhất nên rửa bằng tay.

🍋 Mẹo làm sạch vết ố vàng, xỉn màu

Đừng vội dùng thuốc tẩy hóa học độc hại. Hãy tận dụng nguyên liệu nhà bếp:

1. Chanh và Muối: Pha hỗn hợp nước cốt chanh + muối, ngâm sản phẩm khoảng 15-30 phút. Axit tự nhiên sẽ đánh bay vết ố trà, cà phê cực hiệu quả.

2. Kem đánh răng: Bôi kem đánh răng lên vết xước nhẹ hoặc vết ố, dùng bàn chải mềm chà nhẹ rồi rửa sạch. Men gốm sẽ sáng bóng trở lại.

3. Men bột mì: Với bình gốm hút lộc bị bám bụi lâu ngày trong ngóc ngách, hãy dùng bột mì trộn với nước lau qua, sau đó rửa sạch. Bột mì có khả năng hút bụi bẩn rất tốt.

🔥 Tránh sốc nhiệt

Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến gốm bị nứt vỡ (đặc biệt vào mùa đông).

• Không đổ nước đang sôi sùng sục vào bình hoa hoặc bát đĩa đang quá lạnh.

• Không nhúng đồ gốm đang nóng vào nước lạnh đột ngột. Sự giãn nở nhiệt không đồng đều sẽ phá vỡ liên kết của đất nung.

Lời kết

Hiểu rõ cách lựa chọn và bảo quản đồ gốm không chỉ giúp bạn trở thành người tiêu dùng thông thái mà còn là cách thể hiện sự trân trọng đối với công sức của những nghệ nhân làng nghề.

Một món đồ gốm tốt, nếu được chăm sóc đúng cách, có thể trở thành kỷ vật truyền đời. Nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm gốm sứ "Sạch - Đẹp - Bền", đừng quên ghé thăm Gốm Hồn Việt để chọn cho mình những tác phẩm ưng ý nhất.